أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
172
قانون ( فارسى )
بازداشتن استفراغ خاصيت عجيبى دارد . و اگر كسانى گويند كه خوردنش نشاطانگيز است بايد بدانند اين اثر نسبت به كسانى است كه بدان عادت كردهاند و از خوردنش لذت مىبرند . آنهايى كه بسيار آرزوى خوردن آن را دارند علامت پيدايش قرحهء ناخنى در آنهاست ( قروح الظفر ) . طين بلد المصطكى ( گل مستكى خودمانى ، طين رومى ) : زداينده ، شوينده ، رويانندهء گوشت ، جوشدهنده زخم است . طين اقريطش ( اقريطس ، گل جزيرهء كرت ) : گوهرى هوايى بسيار دارد . با ساير گلها همكنش است و از آنها كمتوانتر است . زدايندهء بىسوزش است . حواس را ناتوان كند . چشم : علاج جوش و سرخى و خارش پلكها است . اندامان دفعى : گويند زايش را آسان كند و بارداران اگر بر شكم بندند نگهدار جنين است . طين قيموليا ( گل اسپانيايى ، اندلسى ) : حنين گويد : گل دير است و بر دو نوع باشد : يكى سفيد و ديگرى بنفش . آن را از جايى كه سيراف نام دارد و در ساحل بحر واقع شده مىآورند ، مزاجش از اعتدال خارج است و در بسائيدن سردى از آن حس مىشود . مزاج : در دوم سرد و در اول گرم است . خاصيت : چون خالص و بىآلايش باشد منفعتها در بر دارد . سردى بخشد و مىگدازد . اگر آن را بشويند گدازندگى از بين خواهد رفت . ورم و جوش : با سركه علاج ورم طرفهاى پايين معده است . زخم و قرحه : هر دو نوع سفيد و بنفش را اگر در سركه حل كنند محلولى گردد كه سوختگى و ساير زخمها را فورا تسكين مىدهد . به شرطى كه قبل از تاول زدن و آماس كردن استعمال كنند . سر : حل شدهاش در سركه علاج لوزتين و آماسهاى بيخ گوش است . مفاصل : براى هر ورمى در بدن مفيد است . اندامان دفعى : هر دو نوعش سخت شدن خايهها را نرم مىگردانند . طين الكرم ( گل تاك ) : ديسقوريدوس گويد : گل تاك را از شام مىآورند و دو نوع است . نوعى به پارچه زغالهاى مستطيل مىماند كه از درخت أرز بدست آورند و رنگش سياه است . قسمى ديگر به قطعه چوبهاى نهال شاداب شباهت دارد كه بسيار هموار و بىزبرى است . در آب زود حل مىشود . و در روغن زود مىگدازد به شرطى كه آن را بسايند و زير فشار قرار دهند . نوع سومى هست كه سفيد مايل به خاكسترى است و آب نمىشود . اين نوع به درد كارى نمىخورد . گزينش : هرچه سياهرنگتر باشد بهتر است . خاصيت : بدون آزار دادن مىخشكاند ، و سردىبخش است و گويند اندكى گدازندگى دارد . آرايش : داخل سرمه مىكنند موى مژه را بازروياند . رنگ موى و ابرو را بدان كنند . اندامان دفعى : تاك را بدين گل مىآلايند تا كرم نزند و برگ و جوانههايش از آسيب محفوظ باشند . اگر در آب حل شدهء آن را تناول نمايند كرمهاى ريز و درشت رودهها را مىكشد .